۰۸- مقام هَه‌ر وا بوه و هَه‌ر وا دَه بی (چنین بوده است، چنین خواهد شد)

کلام (حقانی)

گستره صوتی: دو، می‌بمل، فا، سل، لا، سی‌بمل.

میزان‌نما در بخش‌های ضربی:  سه ‌هشت.

کوک: هفت دستان یا به‌رز (دو، دو، سل)

از مقام‌های کلام است و سربند آن همان بیت اول است:

هه‌ر وا بوه و هه‌ر وا ده بی

ئیله هه‌ل گرت کلاوه‌ی چه‌وی

چنین بوده است، چنین نیز خواهد شد. ایل بیگی حجاب از چشمانش برگرفت.

به گفته‌ی حیدر کاکی «این مقام دارای وزن ثابت است و نوعی سه ضربی ساده است که در کوک به‌رز اجرا می‌شود و هر مصراع ۱۲ ضرب در میران سه‌تایی است. گستره صوتی این مقام از دو دست باز تا لابمل می‌رسد. البته به نت سی‌بمل هم اشاره‌ای می‌شود که نوعی تحریر است».

ایل بیگی جاف که شعر مقام از دفتر او می‌باشد، در قرن دهم و عصر صفوی می‌زیست و عارف و شاعری بود که اشعار او به فارسی ترجمه شده است. وزن سروده‌های وی هشت هجایی است که همان وزنی است که زرتشت گاتاهای خود را با آن وزن سروده است. کتاب «سرانجام» ارتباط قابل توجهی با اوستا دارد و حتی چهار اصل دین یاری بسیار شبیه به سه اصل دین زرتشت است. چهار اصل دین یاری عبارت است از: پاکی، راستی، نیستی و ردا(جوانمردی) که تحت تأثیر سه اصل اندیشه، گفتار و کردار نیک است.

ایل بیگی جاف وقایع را در اشعار خود پیشگویی می‌کرده است و در متن مقام هم نوعِ پیشگویانه‌ی جملات مشخص است. او از قدرت گرفتن نادرشاه، قاجاریه، پهلوی، وقوع جنگ جهانی، کشف تلگراف، اختراع هواپیما و حتی سفر به فضا را پیش‌بینی کرده است. هر کدام از این پیشگویی‌ها، با جزئیات و ذکر اسم هستند. البته باید اشاره شود که به نظر می‌رسد در خوانش اشعار، علی اکبر مرادی ابیات را جابه‌جا خوانده‌ است؛ چرا که به اعتقاد یارسان، ظهور علی مربوط به آخرین واقعه‌ی عالم می‌شود و پیش‌بینی اختراع ماشین و جنگ جهانی، باید قبل از واقعه‌ی ظهور قرار بگیرد. درواقع باید ترتیب وقایع حفظ شود.

در خصوص سوران نیز باید اشاره شود که از شهرهای اربیل عراق است و سورانی، از گویش‌های کُردی میانه است که در کردستان عراق رایج است و پیشینه آن را به زبان مادی می‌رسانند. مردمان سوران، به نوعی از کُرد‌های اصیل هستند.