۱۹- مقام شیخ امیری یا شیخ ئهمیری ۲ (منسوب به شیخ امیر)
گستره صوتی: لا (سیم بم)، سی و سیبمل (سیم بم)، دو، ر، میبمل، فا، سلبمل.
نت متغیر: سی.
میزاننما در بخشهای ضربی: سه چهار (در شیخ ئهمیری۲)
کوک: هفت دستان یا بهرز (دو، دو، سل)
مقام شیخ امیری از مقامهای مطرح در میان مقامهای کلام است که هر شنوندهای با شنیدن حالت رمز و رازآلود این مقامها تحت تأثیر قرار میگیرد و احساس عمیق و شگرفی به او دست میدهد. به گفتهی حیدر کاکی «فواصل ملودیک و ریتم کُند در این مقامها حالتی مرموز و خصوصیتی مالیخولیایی را به وجود میآورد که هرچه با مهارت بیشتری اجرا شود، تأثیر بیشتری خواهد داشت».
همچنین حیدر کاکی آورده است که «شیخ امیری ۱، بر کوک هفت دستان اجرا میشود و در منطقه گوران به آن مقام «پیشروی» نیز میگویند. بر روی پردههای «ر، می بمل، فا، فا دیز» اجرا میشود و نت ر به عنوان شاهد، ایفای نقش میکند. اگرچه که فواصل و پردههای مورد استفاده در این مقام، منطبق بر مقام سحری است، اما از لحاظ مفهوم و بیان ملودیک، کاملاً حال و هوای متفاوتی را القا میکند. این مقام، سربند مشخصی ندارد و اشعارش از متون مقدس یارسان انتخاب میشود. شیخ امیری ۲ نیز دارای وزنی آرام، نرم و پریوار است که به صورت ۳ تایی اجرا میشود و از ادوار ایقاعی قدیم تبعیت میکند و در کوک بهرز اجرا میشود. تفاوت شیخ امیری ۲ با شیخ امیری ۱ در این است که در این مقام، قسمت فرود نیز وجود دارد که در بمترین قسمت بر روی پردههای دو و سی اجرا میشود». بنا بر پژوهشهای فریاد بازگیر شیخ امیری ۲ به این دلیل که بازگوکنندهی ارکان دین یاری و حقپرستی میباشد، به «پیشروی گوران» معروف است. همچنین شیخ امیری ۲ برخلاف شیخ امیری ۱ دارای سربند است که همان بیت اول است:
وینهی پهروانه جویای جهم بو
فاریغ نه جیفهی، زیاد و کهم بو
همچو پروانه در جستجوی جمع یاران باش و فارغ از بیش و کم مادیات دنیا.
لازم به ذکر است که مقامهای شیخ امیری منسوب هستند به شیخ امیر زولهئی که شرح آن پیشتر آمد.